Żelazna Kurtyna podzieliła Europę fizycznie betonowymi murami i zasiekami z drutu kolczastego. Stanowiła też ideologiczną granicę między komunizmem a kapitalizmem oraz psychologiczną barierę oddziela

Lenin wymyka się schematom, którym podlegali wszyscy późniejsi dyktatorzy. Nie działał wyłącznie za pomocą terroru. Pod wieloma względami był fenomenem politycznym, demagogiem, szafującym obietnicami