Jak wielkiego nieszczęścia potrzeba, żeby świat w nie uwierzył?

Wstrząsająca opowieść Wojciecha Tochmana o konsekwencjach wojny

Pod koniec 1992 roku dotarłem do oblężonego Sarajewa. W mieście skutym lodem nie było ani jednej całej szyby. Ani ogrzewania. Snajperzy strzelali przechodniom w głowy. Wróciłem do Bośni w 2000 roku – pięć lat po wojnie – by się przyjrzeć, jak ludzie sobie tam radzą między innymi ludźmi. I między grobami. Latem 2025 roku – trzydzieści lat po wojnie – pojechałem tam znowu. Każdego 11 lipca odbywają się pod Srebrenicą rocznicowe ceremonie: stare groby zostają otwarte, by do dawno pogrzebanych kości dołożyć te, które zostały odnalezione niedawno. Poszukiwania, ekshumacje, identyfikacje trwają i trwają. Są wojny, które nigdy się nie kończą. Jest żałoba, która nie mija.

Wojciech Tochman

„Tochman opisuje to, co zostało po okrucieństwie. Pokazuje strach katów i ofiar, katów większy może niż ofiar. Trzeba to przeczytać. To raport bez zbędnych słów. Może kiedyś następne pokolenia nie zapomną i będą inne. Może proza Tochmana do tego się przyczyni”. Marek Edelman

„Talent autora i jego wrażliwość sprawiają, że ten dokument ma wymiar poruszającego przesłania”.

Olga Tokarczuk

„Proza Tochmana jest miażdżąco prosta i przejrzysta”.

„The Guardian”

„Imponująco wyrazisty portret kraju, który wciąż zmaga się z cierpieniem, jakie przyniosła wojna”.

„Financial Times”